W Narodowe Święto Niepodległości warto przypomnieć miejsca, które są niemymi świadkami patriotyzmu i walki o polskość. Jednym z nich jest olkuski Kopiec Kościuszki przy ul. Sławkowskiej. Niewielki, nieco schowany przy ruchliwej drodze, kryje historię pełną dramatycznych wydarzeń. Rosjanie kazali go zniszczyć, ale mieszkańcy Olkusza nie pozwolili, by pamięć o narodowym bohaterze zniknęła.
Ponad 7-metrowy kopiec usypano w 1861 roku, w 44. rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki. Miał być lokalną, mniejszą wersją krakowskiego monumentu. Pierwszą taczkę ziemi przywiózł proboszcz olkuski, ks. Józef Ćwikliński. Uroczyste poświęcenie odbyło się 15 października, a na szczycie wzniesienia stanął potężny dębowy krzyż.
Niedługo później wybuchło powstanie styczniowe. Rosyjskie władze postanowiły rozprawić się również z tym patriotycznym symbolem. W 1863 roku ścięto krzyż i nakazano rozkopanie kopca. Podczas prac znaleziono dokument zawierający nazwiska osób zaangażowanych w jego usypanie. Dla wielu z nich skończyło się to aresztowaniem i zesłaniem na Syberię.
Pamięć okazała się jednak silniejsza niż represje. W 1917 roku, w setną rocznicę śmierci Kościuszki, z inicjatywy Stanisława Baca, dyrektora Szkoły Rzemieślniczej, kopiec odbudowano. Ponownie ustawiono na nim dębowy krzyż. Miejsce stało się przestrzenią patriotycznych uroczystości i manifestacji.
W kolejnych latach monument również wymagał opieki. W latach 1993–1994 przeszedł gruntowny remont, a u jego podstawy umieszczono pamiątkową tablicę z wizerunkiem Kościuszki. W 2018 roku odnowiono także drewniany krzyż.
Dziś, w Narodowe Święto Niepodległości, warto zatrzymać się przy tym niepozornym pomniku choćby na chwilę. Olkuski Kopiec Kościuszki jest niewielki w porównaniu z krakowskim, ale jego historia przypomina, że patriotyzm często wyrażał się w małych, lokalnych inicjatywach, za które niekiedy trzeba było zapłacić bardzo wysoką cenę.
Ile razy mijaliście to miejsce, nie wiedząc, jak niezwykła historia kryje się za tym niewielkim wzniesieniem?
