W Olkuszu nawet dzieci mogły niegdyś sypiać w prawdziwie królewskich warunkach. A przynajmniej tak głosi jedna z miejskich legend, którą przypomina figurka gwarka pochylającego się nad kołyską.
Ta niewielka postać nawiązuje do opowieści o niezwykłym bogactwie olkuskich gwarków. Podobno byli oni tak zamożni, że dla swoich pociech zamawiali srebrne kołyski. Luksus nie wszystkim jednak przypadł do gustu. Według legendy rozrzutność gwarków tak bardzo oburzyła olkuskiego proboszcza, późniejszego świętego Jana Kantego, że ten miał rzucić na nich klątwę.
Sama figurka jest dość nietypowa. Gwarek pochyla się nad kołyską, jakby z troską doglądał śpiącego dziecka. Jest w tej scenie coś ciepłego, ale jednocześnie… nieco mrocznego, bo twarz ma zwykle w cieniu. Sylwetka pochylona nad maleńką kołyską może budzić skojarzenia z postacią z baśni, w której nie do końca wiadomo, czy przybysz przyszedł z dobrą intencją. Trochę tajemniczo, trochę niepokojąco – a przez to jeszcze ciekawiej.
Olkusz, nazywany Srebrnym Miastem, od wieków żył górnictwem rud ołowiu, srebra, a później także cynku. Dawny gwarek nie był przy tym zwykłym górnikiem. To określenie oznaczało udziałowca kopalni, inwestora, który za zgodą króla angażował swój majątek w wydobycie kruszców. Nic więc dziwnego, że wokół tej grupy narosło wiele opowieści o bogactwie, ambicjach i nie zawsze rozsądnym wydawaniu pieniędzy.
Gwarek nad kołyską jest jedną z 18 figurek rozmieszczonych na olkuskiej starówce. Każda z nich ma własną historię i przypomina o innym fragmencie przeszłości miasta. Raz jest to górnicza praca, innym razem lokalna legenda, a czasem – jak w tym przypadku – opowieść o srebrnym luksusie i jego konsekwencjach.
Spacerując po Olkuszu, warto przyjrzeć się im bliżej, zamiast tylko przemknąć obok. Bo za każdą kryje się osobna historia, a niektóre z nich potrafią być znacznie bardziej tajemnicze, niż można by się spodziewać.
